تفاوت صندوق درآمد ثابت نوع اول و نوع دوم چیست؟

صندوق‌های درآمد ثابت نوع اول و نوع دوم هر دو در گروه صندوق‌های کم‌نوسان‌تر بازار سرمایه قرار می‌گیرند، اما سیاست سرمایه‌گذاری و میزان مواجهه آنها با دارایی‌های پرنوسان می‌تواند متفاوت باشد.

در کاربرد رایج بازار، صندوق درآمد ثابت نوع دوم معمولاً تمرکز بیشتری بر اوراق، سپرده‌ها و سایر ابزارهای درآمد ثابت دارد و امکان سرمایه‌گذاری آن در سهام محدودتر است. در مقابل، نوع اول می‌تواند انعطاف بیشتری در ترکیب دارایی داشته باشد.

به همین دلیل ممکن است رفتار این دو نوع صندوق از نظر نوسان، ریسک و بازده یکسان نباشد.

نکته مهم این است که حدنصاب‌های دقیق سرمایه‌گذاری ممکن است با مقررات و امیدنامه صندوق‌ها تغییر کنند؛ بنابراین برای بررسی یک صندوق مشخص، آخرین امیدنامه و ترکیب دارایی همان صندوق ملاک است.

تفاوت صندوق درآمد ثابت نوع اول و نوع دوم در یک نگاه

این جدول به معنی بهتر بودن مطلق یکی از دو نوع نیست. عملکرد واقعی هر صندوق به ترکیب دارایی، مدیریت پرتفوی، شرایط نرخ بهره، کیفیت اوراق و وضعیت بازار بستگی دارد.

صندوق درآمد ثابت نوع اول چیست؟

صندوق درآمد ثابت نوع اول بخش عمده دارایی خود را در ابزارهایی مانند:

• اوراق بدهی
• سپرده‌های بانکی
• گواهی سپرده
• وجه نقد
• سایر ابزارهای درآمد ثابت مجاز

سرمایه‌گذاری می‌کند.

با این حال ممکن است بخشی محدود از پرتفوی نیز به دارایی‌هایی با نوسان بیشتر، از جمله سهام، اختصاص پیدا کند.

این انعطاف می‌تواند باعث شود عملکرد صندوق در برخی دوره‌ها تا حدی از شرایط بازار سهام نیز تأثیر بگیرد.

برای آشنایی بیشتر با ساختار پرتفوی این صندوق‌ها می‌توانید مقاله ترکیب دارایی صندوق درآمد ثابت را مطالعه کنید.

صندوق درآمد ثابت نوع دوم چیست؟

صندوق درآمد ثابت نوع دوم نیز عمده سرمایه خود را در ابزارهای درآمد ثابت نگهداری می‌کند، اما در کاربرد رایج این طبقه‌بندی، محدودیت بیشتری برای سرمایه‌گذاری در دارایی‌های پرنوسان مانند سهام دارد.

در نتیجه هدف اصلی این ساختار معمولاً حفظ رفتار کم‌نوسان‌تر صندوق و کاهش تأثیر مستقیم نوسانات بازار سهام بر پرتفوی است.

البته نوع دوم را نباید با «صندوق بدون ریسک» اشتباه گرفت.

حتی اگر میزان سرمایه‌گذاری در سهام بسیار محدود باشد، صندوق همچنان ممکن است با ریسک‌هایی مانند:

• تغییر نرخ بهره
• ریسک اعتباری اوراق
• تغییر ارزش اوراق
• نقدشوندگی
• تغییر NAV

مواجه شود.

تفاوت ترکیب دارایی صندوق درآمد ثابت نوع اول و دوم چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو نوع را باید در حدود سرمایه‌گذاری و سیاست تخصیص دارایی جست‌وجو کرد.

هر دو گروه معمولاً بخش عمده منابع خود را در دارایی‌های درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌کنند، اما نوع دوم در حالت معمول Exposure محدودتری به دارایی‌های پرنوسان دارد.

برای مقایسه، می‌توان ساختار کلی را این‌طور در نظر گرفت:

ترکیب دارایی صندوق درآمد ثابت نوع اول

تمرکز اصلی بر:

• اوراق بدهی
• سپرده و گواهی سپرده
• وجه نقد
• سهم محدودتری از دارایی‌های متغیر مانند سهام

است.

ترکیب دارایی صندوق درآمد ثابت نوع دوم

تمرکز بیشتر بر:

• اوراق بدهی
• سپرده‌ها
• گواهی‌های سپرده
• سایر ابزارهای درآمد ثابت

و معمولاً سهم محدودتری از سهام یا سایر دارایی‌های پرنوسان دارد.

برای مشاهده درصد دقیق هر گروه در یک صندوق مشخص باید ترکیب دارایی جاری و امیدنامه همان صندوق بررسی شود؛ زیرا اتکا به یک درصد ثابت برای تمام صندوق‌ها و تمام دوره‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

آیا صندوق درآمد ثابت نوع دوم در سهام سرمایه‌گذاری می‌کند؟

ممکن است داشته باشد، اما معمولاً میزان مواجهه آن با سهام محدودتر از نوع اول است.

بنابراین این تصور که:

«صندوق نوع دوم مطلقاً هیچ سهامی ندارد»

لزومـاً صحیح نیست.

آنچه اهمیت دارد حد مجاز سرمایه‌گذاری براساس مقررات جاری و سیاست سرمایه‌گذاری درج‌شده در امیدنامه همان صندوق است.

همچنین باید ترکیب واقعی پرتفوی را بررسی کرد؛ ممکن است سقف مجاز سرمایه‌گذاری در یک دارایی وجود داشته باشد اما مدیر صندوق در عمل از تمام آن ظرفیت استفاده نکرده باشد.

آیا صندوق درآمد ثابت نوع دوم ریسک کمتری دارد؟

از منظر مواجهه با بازار سهام، معمولاً بله؛ می‌تواند نوسان کمتری داشته باشد.

اما این موضوع به معنی حذف همه ریسک‌ها نیست.

برای مثال هر دو نوع صندوق ممکن است تحت تأثیر این عوامل قرار بگیرند:

ریسک نرخ بهره در صندوق درآمد ثابت

تغییر نرخ‌های سود می‌تواند ارزش برخی اوراق موجود در پرتفوی را تغییر دهد.

ریسک اعتباری صندوق درآمد ثابت

اگر ناشر یک ابزار بدهی در انجام تعهدات خود دچار مشکل شود، ریسک اعتباری ایجاد می‌شود.

ریسک نقدشوندگی صندوق درآمد ثابت

در برخی شرایط بازار ممکن است فروش سریع بعضی دارایی‌های پرتفوی با محدودیت مواجه شود.

ریسک NAV صندوق درآمد ثابت

ارزش خالص دارایی‌های صندوق ثابت نیست و با تغییر ارزش دارایی‌های پرتفوی تغییر می‌کند.

بنابراین عبارت دقیق‌تر این است:

نوع دوم ممکن است از نظر Exposure سهامی محافظه‌کارانه‌تر باشد، نه اینکه فاقد ریسک باشد.

آیا بازده صندوق نوع دوم همیشه کمتر از نوع اول است؟

خیر.

نمی‌توان گفت نوع اول همیشه بازده بیشتری دارد یا نوع دوم همیشه بازده کمتری ایجاد می‌کند.

عملکرد صندوق به عوامل متعددی وابسته است:

• ترکیب واقعی دارایی‌ها
• نرخ بازده اوراق
• نرخ سود بازار
• عملکرد سهام موجود در پرتفوی
• مدیریت صندوق
• هزینه‌ها
• شرایط اقتصادی و بازار سرمایه

در دوره‌ای که بازار سهام رشد قابل‌توجهی دارد، صندوقی که Exposure بیشتری به سهام دارد ممکن است از این رشد منتفع شود.

اما در بازار نزولی همین Exposure می‌تواند نوسان بیشتری ایجاد کند.

بنابراین:

پتانسیل بازده بیشتر معمولاً بدون پذیرش ریسک بیشتر ایجاد نمی‌شود.

تفاوت صندوق نوع اول و دوم از نظر سرمایه‌گذاری در سهام چیست؟

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها، میزان انعطاف مدیر صندوق برای سرمایه‌گذاری در سهام است.

در نوع اول، امکان مواجهه بیشتر با بخش سهامی می‌تواند باعث شود صندوق در برخی دوره‌ها از روند صعودی بورس بهره بیشتری ببرد.

در نوع دوم این Exposure معمولاً محدودتر است؛ در نتیجه عملکرد صندوق بیشتر به ابزارهای درآمد ثابت وابسته می‌ماند.

این تفاوت برای سرمایه‌گذاری اهمیت دارد، زیرا ممکن است دو صندوق با عنوان «درآمد ثابت» در یک دوره رفتار بازدهی کاملاً یکسانی نداشته باشند.

تفاوت صندوق درآمد ثابت نوع اول و دوم از نظر تقسیم سود چیست؟

نوع اول یا نوع دوم بودن صندوق را نباید به‌صورت خودکار با تقسیم سود یا عدم تقسیم سود یکی دانست.

نحوه پرداخت بازده یک موضوع جداگانه است.

یک صندوق ممکن است:

• سود دوره‌ای پرداخت کند؛
• یا بازده ایجادشده را در ارزش واحدهای خود منعکس کند.

بنابراین برای اینکه بدانید صندوق سود دوره‌ای دارد یا خیر، باید شرایط همان صندوق را بررسی کنید.

نوع صندوق، سیاست سرمایه‌گذاری و شیوه تقسیم سود سه موضوع متفاوت هستند.

آیا صندوق نوع دوم همان صندوق بدون تقسیم سود است؟

خیر؛ این دو مفهوم را نباید مترادف در نظر گرفت.

عبارت «نوع دوم» در بحث تفاوت ساختار سرمایه‌گذاری به محدودیت‌ها و سیاست‌های پرتفوی مربوط است، در حالی که «بدون تقسیم سود» درباره نحوه انتقال بازده به سرمایه‌گذار صحبت می‌کند.

در صندوق بدون تقسیم سود، بازده معمولاً در ارزش واحدها منعکس می‌شود.

در صندوق دارای تقسیم سود، بخشی از بازده طبق شرایط صندوق به‌صورت دوره‌ای پرداخت می‌شود.

برای تشخیص هرکدام باید اساسنامه، امیدنامه و مشخصات همان صندوق بررسی شود.

تفاوت صندوق نوع اول و دوم با ETF و صدور و ابطالی چیست؟

این دو دسته‌بندی نیز یک مفهوم نیستند.

نوع اول و نوع دوم بیشتر به سیاست سرمایه‌گذاری و ساختار دارایی مربوط می‌شوند.

اما ETF یا صدور و ابطالی بودن به روش ورود و خروج سرمایه‌گذار مربوط است.

در صندوق ETF:

• واحدها در بورس خرید و فروش می‌شوند؛
• قیمت بازار و NAV اهمیت دارند؛
• معامله از طریق سامانه کارگزاری انجام می‌شود.

در صندوق صدور و ابطالی:

• سرمایه‌گذار درخواست صدور یا ابطال ثبت می‌کند؛
• واحدها مستقیماً روی تابلو بورس معامله نمی‌شوند.

بنابراین هنگام مقایسه صندوق‌ها باید هر دو بُعد را جداگانه بررسی کرد.

صندوق درآمد ثابت نوع اول برای چه کسانی مناسب‌تر است؟

نوع اول می‌تواند برای سرمایه‌گذاری مناسب باشد که:

• به دنبال ابزار کم‌ریسک‌تر از سهام است؛
• اما مقدار محدودی نوسان بیشتر را می‌پذیرد؛
• با Exposure محدود به دارایی‌های پرنوسان مشکلی ندارد؛
• قصد دارد از مدیریت حرفه‌ای پرتفوی استفاده کند.

البته انتخاب نهایی نباید فقط براساس عنوان «نوع اول» انجام شود.

ترکیب واقعی پرتفوی، بازده، نقدشوندگی و کیفیت مدیریت صندوق اهمیت بیشتری دارد.

صندوق درآمد ثابت نوع دوم برای چه کسانی مناسب‌تر است؟

نوع دوم معمولاً برای سرمایه‌گذار محافظه‌کارتری قابل بررسی است که:

• اولویت بیشتری برای ثبات دارد؛
• تمایل کمتری به تأثیرپذیری از بازار سهام دارد؛
• از صندوق درآمد ثابت انتظار رفتار کم‌نوسان‌تری دارد؛
• قصد دارد بخش دفاعی Portfolio خود را مدیریت کند.

با این حال حتی برای سرمایه‌گذار محافظه‌کار نیز بررسی عملکرد و ساختار صندوق ضروری است.

صندوق درآمد ثابت نوع اول بهتر است یا نوع دوم؟

هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیستند.

انتخاب به هدف سرمایه‌گذار بستگی دارد.

اگر اولویت شما:

• کاهش نوسان بیشتر
• Exposure کمتر به سهام
• ساختار محافظه‌کارانه‌تر

باشد، نوع دوم می‌تواند گزینه قابل بررسی‌تری باشد.

اگر مقدار محدودی نوسان بیشتر را می‌پذیرید و می‌خواهید صندوق انعطاف بیشتری برای مدیریت Portfolio داشته باشد، نوع اول ممکن است متناسب‌تر باشد.

اما برای انتخاب صندوق واقعی باید معیارهای بیشتری بررسی شوند.

برای انتخاب بین صندوق نوع اول و دوم چه معیارهایی را بررسی کنیم؟

فقط دیدن عنوان صندوق کافی نیست.

ترکیب دارایی صندوق درآمد ثابت

بررسی کنید صندوق در عمل چه مقدار از دارایی خود را به اوراق، سپرده، سهام و سایر ابزارها اختصاص داده است.

بازده صندوق درآمد ثابت

بازده چند بازه زمانی مختلف را مقایسه کنید و فقط به یک دوره کوتاه توجه نکنید.

ثبات عملکرد صندوق درآمد ثابت

بازده بالا در یک ماه به‌تنهایی نشان‌دهنده کیفیت بلندمدت مدیریت صندوق نیست.

اندازه صندوق درآمد ثابت

AUM می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره مقیاس فعالیت صندوق ارائه کند، اما بزرگ‌تر بودن به‌تنهایی به معنی بهتر بودن نیست.

نقدشوندگی صندوق درآمد ثابت

در ETFها حجم معاملات، عمق بازار و Bid-Ask Spread اهمیت دارد.

هزینه صندوق درآمد ثابت

کارمزدها و هزینه‌های صندوق بر بازده خالص سرمایه‌گذار اثر می‌گذارند.

جزئیات بیشتر را می‌توانید در مقاله کارمزد صندوق درآمد ثابت مطالعه کنید.

ریسک صندوق درآمد ثابت

نوع صندوق فقط یکی از عوامل ریسک است. ترکیب اوراق، سررسیدها و سایر دارایی‌ها نیز اهمیت دارند.

نحوه تقسیم سود صندوق درآمد ثابت

اگر دریافت جریان نقدی دوره‌ای برای شما اهمیت دارد، بررسی کنید صندوق سود تقسیم می‌کند یا بازده را در NAV منعکس می‌کند.

صندوق سپر اقتصاد بیدار در کدام نوع صندوق درآمد ثابت قرار می‌گیرد؟

برای تعیین دقیق طبقه‌بندی هر صندوق باید مشخصات و امیدنامه جاری همان محصول مبنا قرار گیرد؛ زیرا ساختار و حدود سرمایه‌گذاری صندوق‌ها می‌تواند با اصلاح مقررات یا امیدنامه تغییر کند.

برای بررسی ساختار فعلی، ترکیب سرمایه‌گذاری و مشخصات صندوق درآمد ثابت سپر اقتصاد بیدار بهتر است اطلاعات جاری خود صندوق بررسی شود.

در مقایسه سپر یا هر صندوق درآمد ثابت دیگری، فقط عنوان نوع صندوق کافی نیست و بهتر است این موارد نیز دیده شوند:

• ترکیب واقعی دارایی
• بازده
• NAV
• نقدشوندگی
• اندازه صندوق
• شیوه پرداخت بازده
• هزینه‌ها

تفاوت صندوق درآمد ثابت نوع اول و نوع دوم؛ کدام را انتخاب کنیم؟

تفاوت اصلی این دو نوع در سیاست سرمایه‌گذاری و میزان مواجهه با دارایی‌های پرنوسان است.

نوع اول معمولاً انعطاف بیشتری دارد و ممکن است سهم بیشتری از Portfolio را در دارایی‌هایی مانند سهام قرار دهد.

نوع دوم معمولاً محافظه‌کارانه‌تر است و تمرکز بیشتری روی ابزارهای درآمد ثابت دارد.

اما این تفاوت به معنی:

• بدون ریسک بودن نوع دوم
• پربازده‌تر بودن همیشگی نوع اول
• یا مناسب بودن یک نوع برای همه سرمایه‌گذاران

نیست.

بهتر است انتخاب نهایی براساس ریسک‌پذیری، افق سرمایه‌گذاری و ترکیب واقعی صندوق انجام شود.

برای مقایسه صندوق‌های مختلف بازار می‌توانید مقاله بهترین صندوق درآمد ثابت کدام است؟ را نیز مطالعه کنید.

سوالات متداول درباره تفاوت صندوق درآمد ثابت نوع اول و نوع دوم