اوراق تسه یا اوراق گواهی حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن، اوراق بهاداری است که با خرید آن میتوانید در صورت داشتن شرایط بانک، از تسهیلات خرید، ساخت یا تعمیر مسکن بانک مسکن استفاده کنید. این اوراق در فرابورس معامله می‌شود و هر برگه تسه در حال حاضر معادل ۵۰۰ هزار تومان امتیاز دریافت تسهیلات است.
بنابراین اگر برای مثال به ۱ میلیارد تومان وام نیاز داشته باشید، برای بخش خرید مسکن به ۲٬۰۰۰ برگه تسه نیاز خواهید داشت. مبلغی که برای خرید این اوراق می‌پردازید جدا از اصل وام است و به قیمت روز اوراق در بازار بستگی دارد.
برای خرید تسه لازم نیست سال‌ها منتظر ایجاد امتیاز از طریق سپرده‌گذاری بمانید؛ در صورت داشتن شرایط دریافت تسهیلات میتوانید اوراق موردنیاز را از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری خریداری کنید.
پیش از خرید اوراق: ابتدا سقف تسهیلات، شرایط پرونده و شرایط ملکی که قصد خرید آن را دارید با شعبه بانک مسکن بررسی کنید. خرید اوراق به‌تنهایی به معنی تأیید قطعی پرداخت وام نیست.
اوراق تسه چیست؟
«تسه» نامی است که برای اوراق گواهی حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن بانک مسکن به کار می‌رود.
دارنده این اوراق می‌تواند پس از طی مراحل بانکی و احراز شرایط، امتیاز اوراق را برای دریافت تسهیلات مسکن استفاده کند.
مهم‌ترین ویژگی‌های اوراق تسه عبارت‌اند از:
- در بازار فرابورس قابل معامله‌اند.
- برای خرید آن‌ها به کد بورسی نیاز دارید.
- هر برگه معادل ۵۰۰ هزار تومان تسهیلات است.
- قیمت آن‌ها ثابت نیست و در بازار تغییر می‌کند.
- هر نماد تاریخ اعتبار مشخصی دارد.
- پس از استفاده برای دریافت تسهیلات، اوراق مربوط به پرونده مصرف می‌شوند.
بنابراین اوراق تسه را نباید با خود وام اشتباه گرفت؛ شما ابتدا هزینه خرید حق استفاده از تسهیلات را می‌پردازید و سپس در صورت احراز شرایط بانک، وام را دریافت می‌کنید.
برای وام مسکن چند برگه تسه لازم است؟
محاسبه تعداد اوراق بسیار ساده است:
تعداد برگه تسه = مبلغ تسهیلات ÷ ۵۰۰ هزار تومان
برای مثال:
| مبلغ تسهیلات | تعداد برگه موردنیاز |
|---|---|
| ۴۰۰ میلیون تومان | ۸۰۰ برگه |
| ۶۰۰ میلیون تومان | ۱٬۲۰۰ برگه |
| ۸۰۰ میلیون تومان | ۱٬۶۰۰ برگه |
| ۱ میلیارد تومان | ۲٬۰۰۰ برگه |
| ۱.۲ میلیارد تومان | ۲٬۴۰۰ برگه |
| ۱.۶ میلیارد تومان | ۳٬۲۰۰ برگه |
| ۲ میلیارد تومان | ۴٬۰۰۰ برگه |
این محاسبه تعداد برگه موردنیاز را نشان می‌دهد، نه هزینه خرید آن‌ها. هزینه واقعی خرید اوراق به قیمت روز هر برگه تسه بستگی دارد.
سقف وام مسکن با اوراق تسه در سال ۱۴۰۵
براساس سقف‌های جدید ابلاغ‌شده در سال ۱۴۰۵، میزان تسهیلات خرید و ساخت مسکن از محل اوراق با توجه به محل ملک و نوع درخواست متفاوت است.
| محل ملک | تسهیلات انفرادی | تسهیلات خانوادگی / زوجین و بستگان واجد شرایط |
|---|---|---|
| تهران | ۱ میلیارد تومان | ۲ میلیارد تومان |
| مراکز استان‌ها و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر | ۸۰۰ میلیون تومان | ۱.۶ میلیارد تومان |
| سایر مناطق شهری | ۶۰۰ میلیون تومان | ۱.۲ میلیارد تومان |
سقف تسهیلات جعاله تعمیر مسکن نیز ۴۰۰ میلیون تومان تعیین شده است.
در نتیجه، در صورت احراز شرایط دریافت جعاله، یک متقاضی انفرادی در تهران برای مجموع ۱.۴ میلیارد تومان تسهیلات خرید و جعاله به ۲٬۸۰۰ برگه نیاز خواهد داشت. برای تسهیلات ۲ میلیارد تومانی خرید نیز تعداد برگه موردنیاز ۴٬۰۰۰ برگه است.
سقف تسهیلات ممکن است براساس شرایط متقاضی، ملک، مقررات بانک و طرح‌های حمایتی متفاوت باشد؛ بنابراین قبل از خرید تعداد نهایی اوراق، مبلغ قابل پرداخت پرونده خود را از شعبه بانک مسکن تأیید کنید.
شرایط خرید اوراق تسه چیست؟
برای خرید مستقیم اوراق تسه از بازار سرمایه، به‌طور معمول باید:
- کد بورسی فعال داشته باشید.
- در یک کارگزاری ثبت‌نام کرده باشید.
- به سامانه معاملات آنلاین دسترسی داشته باشید.
- وجه لازم برای خرید تعداد موردنیاز اوراق و کارمزد معامله را تأمین کنید.
- نماد تسه دارای اعتبار مناسب را انتخاب کنید.
- سفارش خرید را ثبت کنید.
اگر هنوز کد بورسی ندارید، ابتدا مراحل ثبت‌نام در بورس و دریافت کد بورسی را تکمیل کنید.
پس از فعال شدن دسترسی معاملاتی میتوانید وارد بیدار تریدر شوید، نماد تسه موردنظر را جستوجو و سفارش خرید خود را ثبت کنید.
نحوه خرید اوراق تسه مرحله‌به‌مرحله
۱. شرایط دریافت وام را از بانک بررسی کنید
این مرحله باید قبل از خرید اوراق انجام شود.
ابتدا از شعبه بانک مسکن درباره مواردی مانند این‌ها سؤال کنید:
- سقف وام قابل دریافت
- تعداد متقاضیان پرونده
- شرایط ملک
- مدارک موردنیاز
- امکان دریافت جعاله
- محدودیت‌های مربوط به سن بنا و سند ملک
- زمان تقریبی تشکیل و تکمیل پرونده
ممکن است فرد اوراق کافی خریداری کند اما بعد مشخص شود ملک انتخاب‌شده یا شرایط پرونده مورد تأیید بانک نیست.
۲. کد بورسی و حساب کارگزاری داشته باشید
برای خرید آنلاین اوراق تسه به کد بورسی و دسترسی به سامانه معاملاتی نیاز دارید.
در صورت نداشتن کد بورسی، از طریق صفحه ثبت‌نام در بورس میتوانید مسیر دریافت کد و شروع معاملات را بررسی کنید.
۳. تعداد برگه موردنیاز را محاسبه کنید
مبلغ وامی که بانک برای پرونده شما تأیید کرده است بر ۵۰۰ هزار تومان تقسیم کنید.
برای مثال:
۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۵۰۰٬۰۰۰ = ۲٬۰۰۰ برگه تسه
۴. نماد مناسب را انتخاب کنید
نمادهای تسه سری‌های مختلفی دارند و تاریخ اعتبار آن‌ها یکسان نیست.
صرفاً ارزان‌تر بودن یک نماد نباید دلیل انتخاب آن باشد. قبل از خرید بررسی کنید که اوراق تا زمانی که قرار است پرونده وام شما تکمیل شود، اعتبار کافی داشته باشند.
۵. سفارش خرید را ثبت کنید
پس از انتخاب نماد میتوانید مانند سایر اوراق بهادار، قیمت و تعداد موردنظر را در سامانه معاملاتی وارد و سفارش خرید ثبت کنید.
پس از انجام معامله، اوراق در دارایی‌های شما ثبت می‌شوند.
۶. فرآیند دریافت وام را در بانک ادامه دهید
خرید اوراق پایان کار نیست.
پس از آن باید طبق فرآیند بانک:
- پرونده تشکیل دهید.
- مدارک متقاضی و ملک را ارائه کنید.
- ارزیابی و کارشناسی ملک انجام شود.
- اوراق موردنیاز برای پرونده اختصاص یابد.
- قرارداد تسهیلات منعقد شود.
قیمت اوراق تسه چقدر است؟
اوراق تسه قیمت ثابتی ندارد.
قیمت این اوراق مانند سایر اوراق قابل معامله در بازار سرمایه تحت تأثیر عرضه و تقاضا تغییر می‌کند. بنابراین درج یک عدد ثابت برای «قیمت تسه» می‌تواند ظرف مدت کوتاهی قدیمی شود.
برای محاسبه هزینه تقریبی خرید اوراق از این فرمول استفاده کنید:
هزینه تقریبی اوراق = تعداد برگه موردنیاز × قیمت روز هر برگه
برای مثال اگر فردی به ۲٬۰۰۰ برگه نیاز داشته باشد، باید قیمت روز هر برگه را در سامانه معاملاتی بررسی و در ۲٬۰۰۰ ضرب کند.
قیمت روز تسه را میتوانید با جست‌وجوی نماد مربوطه در سامانه معاملاتی مشاهده کنید.
چه عواملی بر قیمت اوراق تسه تأثیر می‌گذارند؟
مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
- میزان تقاضا برای وام مسکن
- افزایش یا کاهش سقف تسهیلات
- شرایط بازار مسکن
- نرخ و شرایط تسهیلات
- عرضه اوراق جدید
- مدت باقی‌مانده تا پایان اعتبار هر سری
- انتظارات متقاضیان نسبت به تغییر مقررات
به همین دلیل ممکن است دو نماد تسه با تاریخ‌های متفاوت، قیمت یکسانی نداشته باشند.
اوراق مسکن چیست و چه تفاوتی با تسه دارد؟
در گفتگوهای روزمره عبارت‌های «اوراق مسکن»، «اوراق وام مسکن» و «اوراق تسه» اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند.
اما «تسه» مشخصاً نماد اوراق گواهی حق تقدم تسهیلات بانک مسکن است. سایر بانک‌ها نیز ممکن است اوراق تسهیلات مسکن با نمادهای دیگری داشته باشند.
بنابراین اگر هدف شما دریافت وام از بانک مسکن است، معمولاً با نمادهای خانواده تسه سروکار دارید.
نماد اوراق تسه چگونه مشخص می‌شود؟
هر سری از اوراق با نماد جداگانه‌ای معامله می‌شود تا زمان انتشار و اعتبار آن قابل تشخیص باشد.
به همین دلیل هنگام جست‌وجوی «تسه» در سامانه معاملاتی ممکن است چند نماد مختلف مشاهده کنید.
هنگام انتخاب نماد فقط قیمت را مقایسه نکنید؛ تاریخ اعتبار اوراق نیز برای فردی که قصد استفاده از آن برای وام دارد اهمیت زیادی دارد.
کاربرد اوراق تسه چیست؟
مهم‌ترین کاربرد اوراق تسه، فراهم کردن امتیاز لازم برای استفاده از تسهیلات بانک مسکن است.
بسته به ضوابط و پرونده متقاضی، این تسهیلات می‌تواند برای مواردی مانند:
- خرید مسکن
- ساخت مسکن
- جعاله و تعمیر مسکن
- تسهیلات انفرادی
- تسهیلات خانوادگی یا زوجین واجد شرایط
مورد استفاده قرار گیرد.
نوع و مبلغ تسهیلات نهایی را بانک براساس ضوابط روز و وضعیت پرونده تعیین می‌کند.
اوراق حق تقدم مسکن چیست؟
«اوراق حق تقدم تسهیلات مسکن» نام رسمی‌تری برای همین ابزار است.
دلیل استفاده از اصطلاح حق تقدم این است که دارنده اوراق، در صورت احراز سایر شرایط، حق استفاده از میزان مشخصی تسهیلات بانکی را به دست می‌آورد.
بنابراین این اوراق:
- خودِ پول وام نیستند.
- سود ثابت به خریدار تضمین نمی‌کنند.
- امتیازی برای دریافت تسهیلات ایجاد می‌کنند.
- قابلیت معامله در بازار سرمایه دارند.
- دارای زمان اعتبار مشخص هستند.
مدت اعتبار اوراق تسه چقدر است؟
اوراق تسه دارای تاریخ اعتبار و پایان معاملات مشخص هستند.
تمام نمادها را نباید بدون بررسی دارای یک تاریخ انقضای یکسان در نظر گرفت. به همین دلیل هنگام خرید باید مشخصات همان نماد را بررسی کنید.
اگر قصد استفاده از اوراق برای دریافت وام دارید:
- تاریخ اعتبار نماد را بررسی کنید.
- نماد نزدیک به پایان اعتبار را صرفاً به دلیل قیمت پایین‌تر نخرید.
- زمان موردنیاز برای تشکیل پرونده و کارشناسی ملک را در نظر بگیرید.
- در صورت ابهام، تاریخ قابل قبول برای بانک را قبل از خرید از شعبه استعلام کنید.
پس از پایان مهلت قابل استفاده، ممکن است امکان استفاده از اوراق برای دریافت تسهیلات از بین برود.
آیا می‌توان اوراق تسه را بعد از خرید فروخت؟
اوراق تسه در بازار فرابورس معامله می‌شوند، اما آزادی فروش بلافاصله پس از خرید برای همه نمادها وجود ندارد.
طبق ضوابط معاملاتی اعمال‌شده برای اوراق تسهیلات مسکن، محدودیت نگهداری چندماهه برای برخی سری‌ها وجود دارد و در سال‌های اخیر محدودیت چهارماهه عدم فروش پس از خرید برای نمادهای مشمول اعمال شده است.
برای نمادهایی که به پایان دوره معاملات نزدیک می‌شوند ممکن است ضوابط متفاوتی اعمال شود. بنابراین قبل از خرید، به‌خصوص اگر احتمال می‌دهید اوراق را برای وام مصرف نکنید، آخرین پیام ناظر نماد را بررسی کنید.
ضوابط معاملاتی تسه ممکن است تغییر کنند؛ بنابراین عددهای مربوط به سقف سفارش یا محدودیت خرید و فروش باید براساس آخرین اطلاعیه بازار بررسی شوند.
مراحل فروش اوراق تسه
اگر اوراق شما قابل فروش باشد و مشمول محدودیت معاملاتی نباشد، فرآیند کلی فروش مشابه سایر اوراق قابل معامله است:
- ورود به سامانه معاملاتی
- انتخاب نماد تسه موجود در دارایی‌ها
- تعیین تعداد و قیمت فروش
- ثبت سفارش
- انجام معامله در صورت وجود خریدار در قیمت موردنظر
اما اوراقی که برای دریافت وام به پرونده بانکی اختصاص یافته و مصرف شده‌اند دیگر برای فروش در بازار در اختیار شما نخواهند بود.
چگونه اوراق مسکن بگیریم؟
دو مفهوم را باید از یکدیگر جدا کرد:
خرید اوراق از بازار سرمایه
اگر برای دریافت وام عجله دارید و کد بورسی فعال دارید، میتوانید تعداد موردنیاز اوراق را مستقیماً از بازار فرابورس خریداری کنید.
این سریع‌ترین مسیر برای افرادی است که امتیاز اوراق را از قبل از طریق سپرده بانکی ایجاد نکرده‌اند.
دریافت اوراق از طریق سپرده واجد شرایط
در برخی حساب‌ها و طرح‌های بانک مسکن، سپرده‌گذار براساس شرایط حساب می‌تواند امتیاز اوراق دریافت کند.
شرایط این روش به نوع حساب و مقررات بانک وابسته است و برای اطلاع از جزئیات روز باید از بانک مسکن استعلام شود.
قبل از خرید تسه این ۷ مورد را بررسی کنید
قبل از ثبت سفارش، این چک‌لیست را مرور کنید:
- سقف واقعی وام پرونده من چقدر است؟
- آیا ملک موردنظر شرایط دریافت تسهیلات را دارد؟
- چند برگه واقعاً نیاز دارم؟
- قیمت روز اوراق چقدر است و مجموع هزینه خرید چقدر می‌شود؟
- نماد انتخابی تا چه زمانی اعتبار دارد؟
- آیا برای فروش مجدد اوراق محدودیت زمانی وجود دارد؟
- آیا توان بازپرداخت اقساط و هزینه‌های جانبی دریافت وام را دارم؟
این بررسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه خرید اوراق بخشی از هزینه واقعی تأمین مالی شما محسوب می‌شود.
آیا خرید اوراق تسه به‌صرفه است؟
برای همه افراد پاسخ یکسانی وجود ندارد.
خرید تسه می‌تواند برای فردی مناسب باشد که:
- واجد شرایط دریافت وام است.
- نمی‌خواهد برای ایجاد امتیاز وام مدت طولانی سپرده‌گذاری کند.
- ملک موردنظر او شرایط بانک را دارد.
- هزینه خرید اوراق را در محاسبات مالی خود لحاظ کرده است.
- توان پرداخت اقساط تسهیلات را دارد.
اما صرف اینکه سقف وام افزایش پیدا کرده، به معنی اقتصادی بودن آن برای همه افراد نیست.
برای تصمیم‌گیری بهتر باید حداقل این موارد را کنار هم قرار دهید:
مبلغ اسمی وام + هزینه خرید اوراق + نرخ و مدت بازپرداخت + قسط ماهانه + ارزش ملک + توان بازپرداخت
جمع‌بندی؛ اوراق تسه برای چه کسانی مناسب است؟
اوراق تسه راهی برای دسترسی به تسهیلات بانک مسکن بدون انتظار برای ایجاد امتیاز از طریق سپرده‌گذاری بلندمدت است.
هر برگه تسه معادل ۵۰۰ هزار تومان امتیاز وام است و تعداد اوراق موردنیاز براساس مبلغ تسهیلات محاسبه می‌شود. در سال ۱۴۰۵ سقف تسهیلات خرید و ساخت مسکن افزایش یافته و برای متقاضی انفرادی در تهران به ۱ میلیارد تومان و برای تسهیلات خانوادگی و زوجین واجد شرایط به ۲ میلیارد تومان رسیده است. جعاله تعمیر نیز تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
بااین‌حال، قبل از خرید اوراق ابتدا شرایط وام و ملک را با بانک قطعی کنید. قیمت تسه متغیر است، هر نماد تاریخ اعتبار مشخصی دارد و ممکن است محدودیت‌هایی برای فروش مجدد آن وجود داشته باشد.
اگر برای خرید اوراق هنوز کد بورسی ندارید، ابتدا میتوانید مراحل دریافت کد بورسی و ثبت‌نام در بورس را انجام دهید. پس از فعال شدن حساب معاملاتی نیز امکان مشاهده و خرید نمادهای تسه از طریق بیدار تریدر وجود دارد.
سوالات متداول درباره اوراق تسه و وام مسکن
اوراق تسه چیست؟
اوراق تسه، گواهی حق تقدم استفاده از تسهیلات بانک مسکن است که در فرابورس معامله می‌شود. هر برگه در حال حاضر معادل ۵۰۰ هزار تومان امتیاز دریافت تسهیلات است.
هر برگه تسه چقدر وام دارد؟
هر برگه تسه معادل ۵۰۰ هزار تومان از مبلغ تسهیلات است. بنابراین برای دریافت وام یک میلیارد تومانی به ۲٬۰۰۰ برگه نیاز دارید.
برای وام یک میلیارد تومانی چند برگه تسه لازم است؟
برای یک میلیارد تومان تسهیلات خرید مسکن به ۲٬۰۰۰ برگه تسه نیاز دارید.
برای وام ۲ میلیارد تومانی چند برگه اوراق لازم است؟
برای دو میلیارد تومان تسهیلات، ۴٬۰۰۰ برگه موردنیاز است.
قیمت اوراق تسه چقدر است؟
قیمت تسه ثابت نیست و در بازار فرابورس براساس عرضه و تقاضا تغییر می‌کند. برای محاسبه هزینه خرید باید قیمت روز نماد موردنظر را در سامانه معاملاتی مشاهده کنید.
از کجا اوراق تسه بخریم؟
اگر کد بورسی و حساب فعال کارگزاری دارید، میتوانید نماد تسه موردنظر را در سامانه معاملات آنلاین جستوجو و سفارش خرید ثبت کنید.
آیا بدون کد بورسی می‌توان تسه خرید؟
برای خرید مستقیم اوراق تسه در بازار سرمایه به کد بورسی و دسترسی معاملاتی نیاز دارید. اگر کد بورسی ندارید میتوانید ابتدا ثبت‌نام در بورس را انجام دهید.
آیا می‌توان اوراق تسه را بعد از خرید فروخت؟
بله، اوراق تسه قابل معامله هستند؛ اما ممکن است نماد موردنظر مشمول محدودیت زمانی فروش پس از خرید باشد. پیش از معامله آخرین پیام ناظر همان نماد را بررسی کنید.
اعتبار اوراق تسه چقدر است؟
هر سری اوراق تاریخ اعتبار مشخصی دارد. هنگام خرید باید زمان باقی‌مانده تا پایان اعتبار همان نماد را بررسی کنید و مطمئن شوید تا زمان تکمیل پرونده وام اعتبار کافی دارد.
آیا خرید اوراق تسه دریافت وام را تضمین می‌کند؟
خیر. خرید اوراق فقط امتیاز موردنیاز برای استفاده از تسهیلات را فراهم می‌کند. پرداخت وام منوط به احراز شرایط متقاضی، ملک و ضوابط بانک است.
آیا اوراق تسه برای جعاله تعمیر مسکن هم استفاده می‌شود؟
بله، در صورت داشتن شرایط بانک می‌توان برای تسهیلات جعاله نیز از اوراق استفاده کرد. سقف جعاله طبق آخرین ابلاغ سال ۱۴۰۵ به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است.
آیا خرید ارزان‌ترین نماد تسه همیشه بهتر است؟
خیر. نماد ارزان‌تر ممکن است به پایان اعتبار خود نزدیک‌تر باشد. علاوه بر قیمت، باید تاریخ اعتبار و زمان موردنیاز برای تشکیل پرونده و استفاده از تسهیلات را هم بررسی کنید.
