سود هر سهم یا EPS چیست؟ آموزش نحوه محاسبه EPS

در بازار سرمایه، یکی از اولین سوالاتی که بسیاری از سرمایه‌گذاران هنگام بررسی یک سهم با آن مواجه می‌شوند این است که EPS در بورس چیست و چه کاربردی در تحلیل سهام دارد؟ اگر هنگام بررسی یک نماد بورسی در سایت TSETMC به اطلاعات آن نگاه کنید، یکی از مهم‌ترین اعدادی که مشاهده می‌کنید سود هر سهم یا EPS است.

درک صحیح مفهوم سود هر سهم (EPS) به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بتوانند وضعیت سودآوری شرکت‌ها را بهتر ارزیابی کنند و در تحلیل بنیادی تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرند. با این حال بسیاری از فعالان بازار هنوز نمی‌دانند نحوه محاسبه EPS چگونه است، EPS بالا خوب است یا پایین، و تفاوت EPS و DPS چیست.

در این مقاله از بخش آموزش بازار سرمایه کارگزاری بیدار تلاش کرده‌ایم به‌صورت جامع به این موضوع بپردازیم و تمام نکاتی که برای درک مفهوم Earnings Per Share یا همان سود هر سهم نیاز دارید را بررسی کنیم.

EPS در بورس چیست؟ تعریف ساده سود هر سهم

EPS که مخفف عبارت Earnings Per Share است، به معنای میزان سودی است که یک شرکت به ازای هر سهم خود ایجاد کرده است.

به بیان ساده‌تر، اگر یک شرکت در پایان سال مالی سود مشخصی کسب کند، این سود میان تعداد کل سهام شرکت تقسیم می‌شود و نتیجه آن عددی است که به آن سود هر سهم یا EPS گفته می‌شود.

در بازار سرمایه، EPS یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش سودآوری شرکت‌های بورسی محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاران با بررسی این عدد می‌توانند تصویری کلی از عملکرد مالی یک شرکت به دست آورند.

به طور کلی:

• هرچه EPS بالاتر باشد نشان می‌دهد شرکت سودآوری بیشتری داشته است.
• EPS پایین یا منفی می‌تواند نشانه ضعف عملکرد مالی شرکت باشد.

البته باید توجه داشت که تحلیل یک سهم تنها بر اساس EPS کافی نیست و باید در کنار سایر شاخص‌های مالی بررسی شود.

چرا سود هر سهم برای سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؟

در تحلیل بنیادی هدف اصلی این است که ارزش واقعی یک شرکت و میزان سودآوری آن ارزیابی شود. سود هر سهم یکی از شاخص‌هایی است که در این مسیر نقش مهمی ایفا می‌کند.

اهمیت EPS در بورس به چند دلیل است:

• نشان دادن میزان سودآوری شرکت
• امکان مقایسه شرکت‌ها در یک صنعت
• استفاده در محاسبه نسبت‌های مالی مهم
• کمک به برآورد ارزش ذاتی سهام

یکی از مهم‌ترین نسبت‌هایی که با EPS محاسبه می‌شود نسبت قیمت به درآمد یا P/E است. در این نسبت، حرف E همان Earnings یا سود هر سهم (EPS)است.

به همین دلیل تغییرات EPS می‌تواند تأثیر مهمی بر ارزش‌گذاری و قیمت سهام در بازار داشته باشد.

آموزش نحوه محاسبه EPS

محاسبه سود هر سهم (EPS) نسبتاً ساده است و از تقسیم سود خالص شرکت بر تعداد سهام عادی به دست می‌آید.

فرمول محاسبه EPS به شکل زیر است:

= EPS (سود خالص شرکت − سود سهام ممتاز) ÷ تعداد سهام عادی

در این فرمول:

مثال برای محاسبه EPS

فرض کنید یک شرکت:

• ۵۰۰ میلیارد تومان سود خالص داشته باشد
• ۱۰۰ میلیون سهم منتشر کرده باشد

محاسبه سود هر سهم به شکل زیر خواهد بود:

EPS = 500,000,000,000 ÷ 100,000,000

EPS = 5000 تومان

این یعنی شرکت به ازای هر سهم ۵۰۰۰ تومان سود ایجاد کرده است.

EPS به روش TTM چیست؟

اگر به سایت TSETMC مراجعه کنید، متوجه می‌شوید که EPS بسیاری از شرکت‌ها به روش TTM نمایش داده می‌شود.

TTM مخفف عبارت:

Trailing Twelve Months

است و به معنای محاسبه سود هر سهم بر اساس عملکرد ۱۲ ماه گذشته شرکت می‌باشد.

در این روش:

• سود چهار فصل اخیر شرکت با هم جمع می‌شود
• سپس بر تعداد سهام تقسیم می‌شود

مزیت این روش این است که بر اساس عملکرد واقعی و به‌روز شرکت محاسبه می‌شود و تصویر دقیق‌تری از وضعیت سودآوری شرکت ارائه می‌دهد.

انواع EPS در بورس

سود هر سهم از نظر زمانی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود.

EPS پیش‌بینی شده

در ابتدای سال مالی، تحلیلگران یا مدیران شرکت بر اساس پیش‌بینی درآمدها و هزینه‌ها، مقدار احتمالی EPS آینده شرکت را برآورد می‌کنند. به این مقدار EPS پیش‌بینی شده گفته می‌شود.

اگر عملکرد واقعی شرکت بهتر از این پیش‌بینی باشد، می‌توان گفت شرکت عملکرد مطلوبی داشته است.

EPS تحقق یافته

EPS تحقق یافته به سود واقعی هر سهم در پایان سال مالی گفته می‌شود که بر اساس صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت محاسبه می‌شود.

این عدد معمولاً در سامانه‌های رسمی مانند:

• کدال
• TSETMC

منتشر می‌شود و مبنای تحلیل بسیاری از سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد.

EPS منفی در بورس چیست؟

گاهی ممکن است هنگام بررسی یک سهم با EPS منفی مواجه شوید.

EPS منفی زمانی رخ می‌دهد که هزینه‌های شرکت از درآمدهای آن بیشتر باشد و شرکت در آن دوره مالی زیان ثبت کند.

برای مثال فرض کنید:

• شرکت ۵۰ میلیارد تومان زیان داشته باشد
• تعداد سهام آن ۵ میلیارد سهم باشد

محاسبه EPS به شکل زیر خواهد بود:

EPS = -50,000,000,000 ÷ 5,000,000,000

EPS = -10 تومان

یعنی شرکت به ازای هر سهم ۱۰ تومان زیان ایجاد کرده است.

EPS بالا خوب است یا پایین؟

یکی از سوالات رایج سرمایه‌گذاران این است که آیا EPS بالا همیشه به معنای سهم خوب است؟

پاسخ این سوال این است که EPS بالا به تنهایی معیار کافی برای انتخاب سهم نیست.

در تحلیل یک سهم باید موارد زیر نیز بررسی شود:

• روند رشد EPS در سال‌های گذشته
• مقایسه EPS با شرکت‌های هم‌صنعت
• نسبت P/E سهم
• پایداری سودآوری شرکت

گاهی ممکن است شرکتی EPS بالایی داشته باشد اما سود آن پایدار نباشد یا ناشی از شرایط موقتی باشد.

تفاوت EPS و DPS چیست؟

یکی از مفاهیمی که معمولاً در کنار سود هر سهم مطرح می‌شود DPS است.

DPS مخفف عبارت:

Dividend Per Share

و به معنای سود تقسیمی به ازای هر سهم است.

تفاوت این دو مفهوم در جدول زیر مشخص شده است:

در واقع DPS بخشی از EPS است که شرکت تصمیم می‌گیرد آن را میان سهامداران توزیع کند.

افزایش سرمایه چه تاثیری بر EPS دارد؟

افزایش سرمایه یکی از اتفاقات مهم در شرکت‌های بورسی است که می‌تواند بر سود هر سهم تأثیر بگذارد.

زمانی که شرکت افزایش سرمایه می‌دهد:

• تعداد سهام شرکت افزایش پیدا می‌کند
• سود شرکت بین تعداد بیشتری سهم تقسیم می‌شود

در نتیجه معمولاً EPS کاهش پیدا می‌کند.

برای مثال اگر:

• EPS شرکت ۱۰۰۰ تومان باشد
• شرکت افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی بدهد

EPS جدید تقریباً به ۵۰۰ تومان کاهش می‌یابد.

البته این کاهش به معنی ضعیف شدن شرکت نیست؛ زیرا افزایش سرمایه معمولاً برای توسعه فعالیت‌های شرکت و افزایش سودآوری آینده انجام می‌شود.

EPS شرکت‌های بورسی را کجا مشاهده کنیم؟

برای مشاهده EPS شرکت‌های بورسی دو روش اصلی وجود دارد.

مشاهده در سایت TSETMC

ساده‌ترین روش مراجعه به سایت tsetmc.com و جستجوی نماد شرکت است. در صفحه هر نماد اطلاعاتی مانند:

• EPS
• P/E
• قیمت سهم
• ارزش بازار

نمایش داده می‌شود.

مشاهده در سامانه کدال

روش دوم مراجعه به سامانه کدال است. در این سامانه می‌توانید صورت‌های مالی شرکت‌ها را مشاهده کنید و از طریق گزارش‌های سود و زیان سود هر سهم را محاسبه کنید.

جمع‌بندی

سود هر سهم یا EPS یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در تحلیل بنیادی شرکت‌های بورسی است که نشان می‌دهد یک شرکت به ازای هر سهم چه میزان سود ایجاد کرده است.

سرمایه‌گذاران با بررسی EPS می‌توانند تصویر بهتری از وضعیت سودآوری شرکت، روند رشد آن و ارزش نسبی سهام به دست آورند. با این حال برای تصمیم‌گیری دقیق در بازار سرمایه باید EPS را در کنار سایر شاخص‌ها مانند نسبت P/E، روند درآمد شرکت، وضعیت صنعت و چشم‌انداز کسب‌وکار بررسی کرد.

در نهایت، آشنایی با مفاهیمی مانند سود هر سهم (EPS) سود تقسیمی (DPS) و نحوه محاسبه آن‌ها می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند انتخاب‌های آگاهانه‌تری در بازار سرمایه داشته باشند.

سوالات متداول

• سود هر سهم (EPS) چیست؟

EPS نشان می‌دهد یک شرکت به ازای هر سهم چه مقدار سود خالص ایجاد کرده است.

• نحوه محاسبه EPS چگونه است؟

EPS از تقسیم سود خالص شرکت پس از کسر سود سهام ممتاز بر تعداد سهام عادی به دست می‌آید.

3- EPS در بورس چه کاربردی دارد؟

از EPS برای ارزیابی سودآوری شرکت‌ها و محاسبه نسبت‌هایی مانند P/E در تحلیل بنیادی استفاده می‌شود.

4-  EPS منفی در بورس چیست؟

EPS منفی به این معناست که شرکت در دوره مالی مورد نظر زیان‌ده بوده است.

5-  EPS بالا خوب است یا پایین؟

EPS بالا می‌تواند نشانه سودآوری بیشتر باشد اما باید در کنار سایر شاخص‌های مالی تحلیل شود.

6- تفاوت EPS و DPS چیست؟

EPS کل سود ایجاد شده برای هر سهم است اما DPS مقدار سودی است که بین سهامداران تقسیم می‌شود.

7-  EPS در سایت TSETMC چگونه نمایش داده می‌شود؟

در سایت TSETMC معمولاً EPS به روش TTM و بر اساس سود ۱۲ ماه گذشته شرکت نمایش داده می‌شود.

8- تعدیل EPS به چه معناست؟

تعدیل EPS به افزایش یا کاهش پیش‌بینی سود هر سهم شرکت در طول سال مالی گفته می‌شود.

9- افزایش سرمایه چه اثری بر EPS دارد؟

افزایش سرمایه معمولاً باعث کاهش EPS می‌شود زیرا تعداد سهام شرکت افزایش پیدا می‌کند.

10- آیا فقط با EPS می‌توان سهم مناسب انتخاب کرد؟

خیر. برای انتخاب سهم باید EPS در کنار سایر شاخص‌های مالی و شرایط صنعت بررسی شود.